Manh Dang: KÝ ỨC DALAT - MẸ TÔI, CON DỐC VÀ THIẾU NỮ DALAT

Một con dốc trong sương sớm Dalat

Mẹ tôi, con dốc và thiếu nữ Dalat

Khi tôi còn nhỏ, có những lần nghe người lớn nói chuyện về thiếu nữ Dalat, thì chắc chắn thể nào cũng nhắc đến đôi má hây hây hồng tự nhiên của họ, điều đã trở thành nét duyên, rất riêng và đầy tự hào một thời của thiếu nữ Dalat, mà nay sao đã phôi pha, mai một đi ít nhiều với thời gian ?! Và trong câu chuyện ấy, mẹ tôi đã từng cười mà đùa rằng, Dalat nhiều đồi dốc, nên con gái Dalat ai cũng có cặp mông thật là nẩy, tôi nghe thật lạ lùng vì chưa hiểu lắm …

Tôi cũng chưa bao giờ có dịp kiểm chứng về lời nhận xét đùa của mẹ tôi, nhưng có điều, tôi rất nhớ về những con dốc Dalat, mà ít nhất ba lần, tôi đã vuột tay để chứng kiến mẹ tôi ngã sóng soài vì những con dốc ấy ! Vì lẽ, mẹ tôi vốn có đôi chân khá yếu, nên đi đâu bà cũng thường đưa tôi theo để vịn như chiếc gậy của người già. Một lần bà ngã ở con dốc mấp mô đá xanh chen lẫn đất đỏ, con dốc nối nơi mẹ tôi làm việc chỉ vài phút đi bộ để hướng lên chợ Chi Lăng, nay có dịp trở lại thì tôi thấy con dốc đã trở thành một con đường trải nhựa bằng phẳng rồi;

Một lần khác ở lối đi khá dốc giữa nghĩa trang Mả Thánh lúc khoảng 4 giờ chiều, khi ấy trời vừa tạnh mưa, hai mẹ con tôi đi viếng mộ người thân, tìm mãi không thấy ngôi mộ, sợ tối trời nên đành ra về, khi trở xuống con dốc đất đỏ ướt trơn trợt, bà lúng túng tránh đống phân bò thế nào mà ngã ngồi đúng ngay vào đó !!! Xuống đến đường, vào một nhà gần đấy để mẹ tôi xin nước rửa ráy giữa trời chiều rét căm căm ! Cả tôi và người chủ nhà tốt bụng không nhịn được cười, mẹ tôi cũng cười, nhưng nụ cười cứ trôi tuột đi giữa hai hàm răng đang va vào nhau lập cập …

Lần ngã thứ ba khi mẹ tôi đi dự đám cưới của một cô đồng nghiệp trẻ, nhà ở trên một con dốc cao khá ngoằn nghèo, khi buổi chiều chúng tôi đến đấy lúc trời còn sáng tỏ, mẹ tôi trông đã lo ngại, đến tối tàn tiệc trở ra, mấy con chó của chủ nhà cứ rượt đuổi nhau lăn xả cả vào chân khách, mẹ tôi níu tay tôi nhưng cũng không giữ được nên cứ thế mà ngã sóng soài vào bụi cây ven mép con dốc, may có mấy chú đồng nghiệp trẻ đỡ lên rồi cứ thế cõng xuống tận dưới đường.

Tuổi thơ của tôi ở Dalat đã có những con dốc như thế, “sồng sộc” hay nhẹ nhàng vô tình đi vào ký ức của tôi, để lại niềm bâng khuâng, nhớ mãi khôn nguôi …

Niềm nhớ là những con dốc nhỏ chỉ rộng độ một hay non hai thước tây, quanh co, ngoằn nghèo, lúc phình to, lúc thu hẹp ... mà tôi đã có dịp thấy khắp mọi nơi ở phố thị, ngoại ô Dalat, trông đơn sơ lắm, mộc mạc lắm, nó nhẹ nhàng như giọng nói, như hơi thở thiếu nữ Dalat đang ân cần níu tay áo đưa khách vào từng con hẻm nhỏ, ở đó, có những cánh hoa dại mọc ven dốc đang rung rinh như quyến luyến cuốn theo chân người hay những chùm hoa được chăm sóc, tỉa tót đang kiêu kỳ khoe sắc trên những vòm cổng, trên hàng rào hay trên những ô cửa sổ nhỏ. Đôi khi, con dốc nhỏ cũng đỏng đảnh để bất chợt rẽ quặt vào một vườn bắp sú xanh rờn trên nền đất hực màu cam tươi ở tận cuối con dốc !

Không chỉ những con đường, con hẻm mới có dốc, đôi khi dốc nằm ngay trong chính từng căn nhà nhỏ, trong từng khoảng vườn riêng. Cho nên, có những mái nhà thấp hơn cả nền cổng là điều hết sức bình thường, hoặc ngôi nhà có mặt chính là tầng 1, nhưng cũng tầng ấy có mặt sau trông ra vườn lại là tầng 2 cũng nên. Nếu không thế, đấy chẳng phải là Dalat.

Hầu như, mỗi con dốc đều ẩn giấu sẵn trong mình những điều bất ngờ dành cho khách, vì sau những lối rẽ, những ngả ba, sau những bậc tam cấp đột ngột đi xuống, hay những nấc thang giựt ngược lên cao, sau những nếp nhà hiền hòa … là những cảnh trí thay đổi ngoạn mục không ngớt … y như chính các thiếu nữ sinh ra ở đất này, kín đáo lắm, nhưng sẽ tinh nghịch vô chừng và hiếu khách nếu là người tri kỷ !

Tôi khá chắc chắn khi nói rằng con hẻm nào mà không có dốc thì không phải là con hẻm Dalat !

Nhưng, cũng có những con dốc lớn xác, khoe thân vạm vỡ như chàng trai của tuổi 17 bẻ gãy sừng trâu gọi là đèo, hăm hở đứng đón khách từ ngay của ngỏ Dalat ! Hay con đường dốc Lê Đại Hành lớn rộng, tinh tươm hướng lên khu Hòa Bình, hoặc con dốc gắt khúc như khuỷu tay người từ hướng ga Dalat rẽ phải vào con đường có tòa nhà Nha Địa dư hay Trường Hùng Vương ngày trước tọa lạc … Thế nhưng, tôi không có nhiều ấn tượng với các con dốc như chàng trai khoe mẽ, tinh tươm, bóng mượt như thế, mà tôi thật sự “phải lòng” những con dốc nho nhỏ, quanh co đã từng làm mẹ tôi e ngại … nhưng làm con tim tôi thổn thức, chùng lòng không biết bao nhiêu lần khi có dịp ngắm nhìn lại, như ngắm nhìn bóng dáng cố nhân u sầu, đang thấp thoáng sau cánh rào thưa !

Tôi tự hỏi, đã có khi nào thiếu nữ Dalat tin rằng hình thể mình đẹp ở vòng ba không chỉ nhờ gien di truyền của cha, của mẹ, mà nhờ cả vào vùng đất lành, nơi có những con dốc loanh quanh đã nâng niu, đếm từng bước chân của họ từ tuổi ấu thơ cho đến suốt thời kỳ phát triển, định hình cơ thể xuân thì của mình không nhỉ ? Nếu không, thì quả là phụ lòng những con dốc mà tôi đã biết, đã đi, đã yêu và đang nhớ !

Những con dốc Dalat ...

Mưa tháng 6/2014

Manh Dang

-----------------------